Skarpety, skarpetki

Skarpety to element codziennego ubioru, zastąpiły powszechnie niegdyś używane onuce. Są noszone zarówno przez mężczyzn, jak i kobiety w wielu kręgach kulturowych świata. Mają one kształt rury wyprofilowanej do kształtu stopy, wykonane z elastycznych tkanin syntetycznych jak i naturalnych włókien.

Najważniejsze parametry skarpet to długość, grubość, materiał, konstrukcja, a także kolor skarpet. Wszystkie prócz koloru wpływają na to, czy skarpety będą prawidłowo spełniać swoje funkcje.

Może czasami zauważasz, że czegoś ci brakuje w twoich skarpetach. Może nie zapewniają ci odpowiedniego komfortu użytkowania? A może są za krótkie i odsłaniają łydkę gdy siedzisz? Na co dzień, do pracy w biurze lub na uroczystości, dobrze sprawdzą się skarpetki klasyczne, takie sięgające do połowy łydki lub stopki do kostek. Idealny materiał z którego powinny być zrobione to bawełna ( 70-90%) z dodatkiem włókien syntetycznych.

Do pracy biurowej i na uroczystości idealnie mogą także pasować podkolanówki. Ważne jest, aby ich kolor najlepiej dopasować do koloru spodni, ponieważ dopasowanie podkolanówek do butów skraca sylwetkę. Jeśli nosisz garnitur możesz podkreślić charakter ubioru dopasowując kolor lub też i wzór skarpet do krawatu. Dla osób z wysoką potliwością stóp polecamy skarpetki z wiskozy bambusowej, która świetnie odprowadza wilgoć. Dodatek jonów srebra sprawi, że bakterie będą słabo się rozwijać. Dzięki temu ograniczamy infekcje skóry oraz przykry zapach pochodzący od spoconych stóp.

Dla osób uprawiających sport doskonale sprawdzą się skarpety sportowe. Wykonane są w odpowiednich technologiach, świetnie trzymają się na swoim miejscu przez cały dzień oraz stabilizują stopę zapewniając odpowiednią cyrkulację powietrza. Poza tym skarpety bez względu na przeznaczenie, powinny posiadać płaski szew i nieuciskający ściągacz, który gwarantuje ich komfortowe noszenie.

Materiał z jakiego wykonywane są skarpety

Materiał zależy między innymi od przeznaczenia skarpet. Skarpety sportowe, dla dzieci, uniwersalne oraz skarpety przeznaczone do butów wizytowych produkowane są głównie z bawełny, często z dodatkami poliamidu, nylonu, elastyny, lycry. Wełna natomiast jest materiałem który również często bywa stosowany do produkcji skarpet, lecz są to skarpety specjalistyczne, przeznaczone do butów górskich i narciarskich.

Historia skarpet

Skarpety zmieniały się na przestrzeni wieków. Jedne z pierwszych modeli wykonane były ze skór zwierzęcych i przywiązane wokół kostek. W starożytnym Rzymie nogi były owinięte w skóry lub tkaniny, a Grecy nosili skarpetki z zmierzwionych włosów zwierząt. W czasie V wieku naszej ery, skarpetki zwane "puttees" były noszone przez świętych ludzi w Europie, symbolizowały czystość. Gdzieś od 1000 roku skarpety stały się symbolem bogactwa wśród szlachty. Od XVI wieku ozdobny wzór na kostce w skarpetach został nazwany zegarem.

W 1589 roku wynaleziono maszynę dziewiarską, co znacznie przyspieszyło produkcję skarpet z dzianin. Niemniej jednak, maszyny dziewiarskie i tkacze ręczni pracowali ramię w ramię. Kolejna rewolucja w produkcji skarpet to wprowadzenie nylonu w roku 1938. Do tego czasu skarpetki były powszechnie wykonane z jedwabiu, bawełny i wełny. Nylon dał początek mieszania dwóch lub więcej rodzaju przędzy w produkcji skarpet i proces taki wciąż trwa.

Najpopularniejsze rodzaje skarpet

Skarpety klasyczne

O nich już wspominaliśmy na początku tego tekstu. To najpopularniejsze skarpety, które sięgają za kostki.

Stopki

Stopki ewoluowały od skarpet. Różnią się tym, że zazwyczaj są dużo krótsze i wykonane są z cienkiej tkaniny. Ich głównym zadaniem jest utrzymanie higieny nóg.

Stopki do przymierzania butów

Inne ich nazwy to stópki do mierzenia, skarpetki jednorazowe, stopki jednorazowe, stopki higieniczne. Służą do utrzymania sterylności i higieny w przypadku, gdy ta sama para butów przymierzana jest przez wielu klientów sklepu. Stopki chronią przed bezpośrednim kontaktem obuwia ze skórą, dzięki czemu nie odbarwia się ono, pozostaje trwałe i nienaruszone. Dodatkowo niektóre stopki są wzbogacone o kwiatowy zapach które sprawiają, że przymierzanie obuwia staje się wyjątkowo komfortowe i przyjemne.
W krajach wysoko rozwiniętych stopek takich używa się w niemal każdym sklepie obuwniczym. Służą one do zabezpieczenia obuwia przed dostaniem się zanieczyszczeń, drobnoustrojów oraz przenoszeniem chorób skóry ze stóp osób przymierzających obuwie.

Podkolanówki

Podkolanówki to wyroby pończosznicze, które zakrywają stopy i nogi aż do kolan. Pozostają wciąż modne na nieformalne jak i klasyczne spotkania, na pogodę chłodną i ciepłą. Zwykle noszone przez kobiety w wielu społeczeństwach, czasami są noszone z nowoczesnym pół formalnym stroju. W przeciwieństwie do zwykłych skarpet są one zazwyczaj wykonane z nylonu lub innych materiałów. Były też różne typy i zastosowania np. jako podkolanówki dla mężczyzn.

Podkolanówki stały się popularne w latach 60-tych i 70-tych ubiegłego wieku wraz ze wzrostem popularności minispódniczek. Są one dostępne w wielu kolorach i wzorach i przejrzystości. Są one bardziej popularne w pogodę zimną, ponieważ utrzymują stopy i dolne części nogi w cieple. Czasami są noszone do sukienki lub spódnicy, których długość jest poniżej bioder lub poniżej kolana, na spodnie i legginsy, aby utrzymać stopy ciepłe oraz wchłaniać pot z nóg.

Już w starożytności Grecy, Egipcjanie, Rzymianie i Europejczycy nosili artykuły odzieżowe podobne do dzisiejszych podkolanówek. W tym czasie mężczyźni i kobiety owijali nogi płótnem i wiązali go rzemieniami wokół ich stóp aż do łydki. Robiono to, aby uzyskać ochronę nóg przed zimnem, czyli aby zatrzymać ciepło.
Później podkolanówki stały się pożądanym dodatkiem do odzieży, zaczęto je kupować i sprzedawać. Od 1920 roku podkolanówki stały się bardzo popularne w Ameryce, a około 1960 roku zaczęto ich używać jako modny dodatek, akcesorium do odzieży.

Onuce

Onuce to dawniejsza odmiana dzisiejszych skarpet. Dawniej były bardzo powszechnie używane. Prawidłowo założona onuca spełniała dobrze swoją rolę, lecz nawet niewielkie fałdy powodowały dotkliwe otarcia stóp. Współcześnie onuc używają niektóre armie państw byłego ZSRR.

Onuce noszono we wczesnym średniowieczu. Był to wówczas kwadratowy lub prostokątny kawałek tkaniny, którym owijano stopę. Używane były do butów z wysoką cholewą. Spełniały one funkcję izolacyjną od obuwia, można było uniknąć otarć na stopach. Spełniały jeszcze jedną bardzo ważną funkcję. Ze względu na fakt, iż nie było wówczas innej możliwości ocieplenia obuwia, chroniły stopy przed zimnem. Między X a XIII wiekiem onuc wykonywano z filcu, w późniejszym okresie technika ich wykonywania się zmieniała. Najpierw były tkane igłą, a później wykorzystywano do tego druty. Zwyczaj używania onuc najdłużej w Polsce przetrwał w wojsku do lat 80-tych oraz w regionach wiejskich. Onuca podobnie jak skarpeta była warstwą ubioru chroniącą stopy przed zimnem i otarciami oraz izolującą je od obuwia.

Typową miarą onuc jest rozmiar arkusza tkaniny wykonanej z lnianej lub bawełnianej flaneli o rozmiarach 40cm x 80cm lub 40cm x 40cm. Prawidłowo wykonana onuca nie powinna mieć szwów. Szwy jak i powstałe fałdy materiału powodowały dotkliwe otarcia stóp.
Niewłaściwe złożona onuca również mogła spowodować tarcia i nacisk punktowy na stopę, co powodowało pęcherze na skórze. Jednak dobrze zawiązane onuce chronią lepiej nogi przed skutkami otarć, nie zsuwają się, są cieplejsze zimą, lepiej wchłaniają pot latem, a po przetarciu na pięcie wystarczy je inaczej zawinąć i po kłopocie. Do dzisiaj wielu docenia ich walory, także w naszym kraju. Onuce są elementem odzieży roboczej górników i nie tylko.

Skarpety specjalistyczne

Tego typu skarpety oprócz dodatków stosowanych w zwykłych skarpetach, zawierają też inne włókna techniczne mające poprawić ich właściwości termiczne, antybakteryjne, antygrzybiczne i anty zapachowe. Bywają także bardziej skomplikowane pod względem konstrukcji. Skarpety specjalizowane posiadają wzmocnienia w miejscach podatnych na przecieranie, obszary zwiększonej grubości, wstawki z materiałów ułatwiających odprowadzanie potu i nadmiaru ciepła w miejscach najbardziej narażonych na to zjawisko, płaskie szwy, które zapobiegają obtarciom oraz ściągacze utrzymujące skarpetę w odpowiedni sposób na stopie.

Skarpetki toe

Skarpetki toe znane też jako skarpetki rękawiczki wykonane z dzianiny, w których to każdy palec u nogi jest jak w normalnych rękawiczkach oddzielnie wkładany do odpowiednich miejsc. Jednym z pierwszych wariantów skarpetek toe jest japoński tabi, sięga XVI wieku. Są to skarpetki z dwoma przedziałami – jednej mniejszej komory na duży palec u nogi, i drugiej większej komory dla pozostałych czterech palców. To pozwala im być noszone z zori lub sandałami Geta.